امّا از سلاطين و جهانبانان « 1 » كه خطبه و سكّه در ديار و بلاد اسلام بنام ايشان بوده است و نوبت و علم داشته‌اند پنج و سه على اختلاف مراتبهم « 2 » ، و در تواريخ اسامى و القاب ايشان بسلطنت و فرماندهى مذكور است ركن الدوله است و فخر الدّوله ، و شاهنشاه فنّا خسرو و بوييان « 3 » اند بأسرهم . و آنگه سيف الدّوله ممدوح متنبّى ؛ و درويش « 4 » قصايدى بىمراست « 5 » و دو بيت از آن اين است : سبقت العالمين الى المعالى * بفضل خليقة و علوّ همّة فلاح بحكمتى نور الهدى فى * ليال فى الضّلالة مدلهمّة يريد الحاسدون ليطفؤوه * و يأبى اللّه إلّا أن يتمّه و مملكت و پادشاهى عضد الدّوله خود معروف و مشهور است ، و خيرات بىمر كه فرموده است و هنوز باقى است چون مصانع « 6 » راه باديه ، و مشهد امير - المؤمنين على عليه السّلام ، و بند پارس ، و بيمارستان بغداد با عدّت و آلت و اوقاف ، و جامع عتيق بهمدان كه دار الملك سلاطين است كه مشبّهيان و مجبّران از آن انتفاع مىگيرند و بمكافات آن رافضيان قم و كاشان را لعنت مىكنند و اين مايه بندانسته‌اند كه رافضى نه آن باشد كه خوانندش ؛ آن باشد كه از جادّهء حق و طريق مستقيم برگشته باشد تا شافعى را بچنين رفض متّهم كردند كه گويد : لو كان حبّ الوصىّ رفضا * فاننّى أرفض العباد و دگر جاى گفته :

--> ( 1 ) - براى ملاحظهء تراجم سلاطين و جهانبانان مذكور رجوع شود بتعليقهء 93 . ( 2 ) - براى تحقيق در مفاد اين كلام رجوع شود بتعليقهء 94 . ( 3 ) - « بوييان » يعنى خاندان آل بويه . ( 4 ) - م ب : « در وى » ح د : « در مدح او » . ( 5 ) - م ب ح د : « دارد » . ( 6 ) - مصانع هم جمع مصنع است ( بفتح اوّل و ثالث ) بمعنى جاى گرد آمدن آب باران ، و آب انبار و نظاير آن ؛ چنان كه در اين بيت سعدى : « سل المصانع ركبا تهيم فى الفلوات * تو قدر آب چه دانى كه در كنار فراتى » و هم جمع مصنعه ( بفتح ميم و نون و عين ) بمعنى هربناى استوار از قصر و قلعه و مانند آن و شاهد است بر اين معنى گفتار لبيد : « بلينا و ما تبلى النجوم الطوالع * و تبقى الجبال بعدنا و المصانع »